أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

247

قانون ( فارسى )

از بارزد گاهى تغيير يابد و سكبينه گردد . ليكن ديسقوريدوس گويد : سكبينه صمغ گياهى است به شكل خيار و در يكى از سرزمينها مىرويد . سكبينهء خوب از بيرون سرخ و در داخل سفيد و صاف است و بويش ميانه‌اى بين صمغ انگدان و بارزد است ، مزهء تند دارد . و گاهى سكبينه را با يكى از صمغها مخلوط مىكنند و تقلبى مىشود . گزينش : تا متراكمتر و صافتر باشد و رنگ رويه‌اش سرخ مايل به سفيدى و رنگ درونىاش سفيد مايل به سرخى باشد و زودتر در آب حل شود بهتر است . و هرآنچه از اصفهان آرند بسيار خوب است . اما نوعى كه به بارزد سفيد شبيه است و با بارزد مخلوط شده است بد است . مزاج : در سوم گرم و در دوم خشك است . خاصيت : گدازنده ، لطافت‌بخش ، بادشكن ، گرمىبخش و زداينده است . آرايش : سكبينه را در خوراك ريزند رنگ را زيبا كند . مفاصل : در علاج فالج و گسستگى ماهيچه و وترهاى ميان ماهيچه مفيد است . سكبينه را تناول يا حقنه كنند مواد ماندگار در سرين را اسهال دهد و درد سرد مفاصل را دوا كند . سر : داروى صرع است و سردرد سرد و ناشى از باد را تسكين بخشد . چشم : در چشم كشند تم از چشم براند و آماس پلك را فرو نشاند و لكه‌هاى داخل چشم را بزدايد و در علاج آب در چشم آمدن بهترين دارو است . سكبينه را در سركه بسايند و بر ورم جوماننده ( شعيره ) ى پلك نهند از بين برود . و قرحه‌هاى چشم را علاج كند . سينه : سه‌چهارم درهم از سكبينه را با آب فيجن فشرده خورند در علاج سينه درد و پهلودرد و سرفهء هميشگى ، و بدتنفسى نافع است . و سينه را از خلطهاى نارسيده پاك گرداند . اندامان غذا : در علاج استسقا خوب است ، آب زرد را بيرون ريزد . از سكبينه و بادام تلخ يا به جاى بادام تلخ ، فيجن يا عسل يا نان گرم ضماد سازند درد كبد را از بين ببرد . اندامان راننده : بخورند يا در حقنه به كار برند در علاج قولنج و درد و پيچش روده و از بين بردن سنگ گرده و مثانه مفيد است . سكبينه شهوت‌انگيز است . سكبينه را با ( ادرومالى - عسل داود ؟ ) مخلوط كنند و بخورند حيض را ريزش دهد ، بچه را در زهدان بكشد . شكم را ملايم و نرم خواهد كرد . خلط لزج و آب زرد را بيرون ريزد و در هرحال سكبينه براى درد زهدان مفيد است . تبها : از تبهاى هر روزه سودمند است . ( دائره ) زهرها : سكبينه را با شراب خورند . يا سكبينه را بر پوست مالند پادزهر نيش حشرات و ضد سم‌خوردگى است و در اين زمينه از بارزد بسيار مؤثرتر است . سقولوقندريون ( زنگى دارو ) : گويند گياهى است در سنگلاخهاى كم‌آفتابى رويد . بعضى گويند نوعى از پياز موش است و ديگر چيزها هم گفته‌اند . مزاج : در اول گرم و در دوم خشك است . خاصيت : لطيف ، تحليل‌برنده ، بسيار گرم نيست . اندامان غذا : براى سپرز بسيار مفيد است . برگ زنگى دارو را در سركه بپزند و مدت چهل روز با اسكنجبين بخورند درد طحال را به كلى از بين ببرد . زنگى دارو در تسكين سكسكه و علاج يرقان سودمند است . اندامان راننده : سنگ گرده و آبدان را خرد كند و بيرون ريزد . گويند اگر زنان زنگى دارو را به خود بندند مانع باردارى مىشود . سعالى ( پاخر ) : تركيبى از گوهر گرم و جوهر آبى است . مزاج : در گرمى و تندى معتدل است . ورم و جوش : برگ پاخر دملهاى تازه سربرآورده را تحليل برد و دملهاى داخلى را مىتركاند . برگ شاداب پاخر